Kunstenaar in beeld

Marianne von
Werefkin

1860 – 1938 · Expressionisme / Der Blaue Reiter


Marianne von Werefkin gaf haar eigen veelbelovende carrière jarenlang op om die van haar partner te ondersteunen — tot ze zelf, op latere leeftijd, uitgroeide tot een van de felste, meest expressieve stemmen van het Duitse expressionisme.

Von Werefkin werd geboren in 1860 in Rusland als dochter van een generaal. Ze werd al op jonge leeftijd geprezen als 'de Russische Rembrandt', tot een jachtongeval haar rechterhand verwondde. Ze verhuisde naar München met haar partner, de schilder Alexej von Jawlensky, en zette haar eigen carrière tien jaar lang opzij om de zijne te bevorderen.

De Rode Boom, Marianne von Werefkin, 1910
De Rode Boom, 1910publiek domein · Wikimedia Commons

Rond 1906 begon ze opnieuw zelf te schilderen, met een felle, expressieve stijl vol niet-natuurlijke kleuren — paarse luchten, groene gezichten — die emotie boven realisme plaatst. Ze was nauw betrokken bij de oprichting van Der Blaue Reiter, dezelfde kring als Kandinsky, Marc en Klee.

De Fabriek, Marianne von Werefkin
De Fabriekpubliek domein · Wikimedia Commons

Ze schilderde geen wat ze zag, maar wat een landschap met haar deed.

over Von Werefkins expressieve kleurgebruik

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vluchtte ze naar Zwitserland, waar ze de rest van haar leven in armoede doorbracht, ondanks haar eerdere roem. Ze bleef er niettemin actief kunstenaars ondersteunen en een eigen kunstenaarsgroep mee oprichten.

Von Werefkin stierf er in 1938. Lange tijd vooral herinnerd als 'de partner van Jawlensky', krijgt haar eigen, indringende werk vandaag stilaan de erkenning die het verdient als een van de krachtigste stemmen van het vroege Duitse expressionisme.

Ze werkte voornamelijk met tempera op karton in plaats van olieverf op doek — een snel drogende, minder verfijnde techniek die goed paste bij haar spontane, expressieve werkwijze.

Ervaar dit thuis

1

Bekijk

Lees de tekst en bekijk het werk hierboven. Wat valt je op? Waar kijkt je oog het langst naar? Von Werefkin gaf tien jaar van haar carrière op voor die van haar partner — hoe zie je dat terug (of net niet) in de intensiteit van haar latere werk?

2

Schets

Maak op papier een snelle, spontane schets of woordweb van wat er in je opkomt. Geen mooi tekenwerk nodig — het gaat om het moment zelf.

3

Upload

Neem een foto van je schets en upload.

Aan de slag in de klas

Materiaal

  • Gekleurd of getint papier
  • Tempera of gouache in niet-natuurlijke kleuren (groene lucht, paars gezicht...)
  • Vervorm minstens één element bewust om een gevoel te versterken

Neem je schets van thuis erbij en maak, vertrekkend vanuit wat het werk van Marianne von Werefkin bij jou opriep, een eigen werk met bovenstaand materiaal.