Kunstenaar in beeld

Henri
Rousseau

1844 – 1910 · Naïeve kunst


Henri Rousseau schilderde weelderige jungles vol leeuwen en slangen — zonder ooit een echte jungle gezien te hebben. Zijn hele oeuvre komt uit boeken, dierentuinen en zijn eigen verbeelding.

Rousseau werd geboren in 1844 en werkte het grootste deel van zijn leven als tolbeambte in Parijs — vandaar zijn bijnaam 'Le Douanier' (de douanier). Pas op zijn veertigste begon hij serieus te schilderen, volledig zelfgeleerd, zonder ooit een academie te bezoeken.

De Slapende Zigeunerin, Henri Rousseau, 1897
De Slapende Zigeunerin, 1897publiek domein · Wikimedia Commons

Zijn jungletaferelen — weelderige bladeren, felgekleurde bloemen, wilde dieren die tussen de planten opduiken — baseerde hij op bezoeken aan de Parijse Jardin des Plantes (een botanische tuin en dierentuin) en op prentenboeken. Het resultaat is een dromerige, haast kinderlijk-vlakke stijl: geen realistisch perspectief, maar een eigen, in zichzelf logische wereld.

Verrast! (Tijger in een tropische storm), Henri Rousseau, 1891
Verrast!, 1891publiek domein · Wikimedia Commons

Hij schilderde een jungle die nergens bestond, behalve in zijn eigen hoofd.

over Rousseau's verbeelde natuur

Critici lachten zijn werk aanvankelijk weg als amateuristisch en 'fout' — geen correct perspectief, vreemde verhoudingen. Maar net die naïeve directheid trok een jongere generatie kunstenaars aan, waaronder Pablo Picasso, die Rousseau's werk enorm bewonderde en verzamelde.

De Droom, Henri Rousseau, 1910
De Droom, 1910publiek domein · Wikimedia Commons

Rousseau stierf in 1910, arm en grotendeels miskend tijdens zijn leven. Vandaag wordt hij gezien als de grondlegger van de naïeve kunst, en zijn dromerige jungles inspireerden latere surrealisten die net zoals hij een eigen, innerlijke werkelijkheid op het doek zochten.

Hij schilderde met vlakke, scherp omlijnde vormen en weinig schaduw — elk blad, elke vacht wordt afzonderlijk en gedetailleerd weergegeven, zonder atmosferisch perspectief. Dat geeft zijn jungles een haast decoratieve, behangpapier-achtige dichtheid.

Ervaar dit thuis

1

Bekijk

Lees de tekst en bekijk het werk hierboven. Wat valt je op? Waar kijkt je oog het langst naar? Welk dier of detail in dit werk zou in het echt nooit zo dicht bij een slapend mens komen — en waarom werkt het toch?

2

Schets

Maak op papier een snelle, spontane schets of woordweb van wat er in je opkomt. Geen mooi tekenwerk nodig — het gaat om het moment zelf.

3

Upload

Neem een foto van je schets en upload.

Aan de slag in de klas

Materiaal

  • Wit papier (A3)
  • Gouache in diepe jungle-groentinten, plus felle accentkleuren voor bloemen/dieren
  • Geen perspectief-hulplijnen — vlakke, naast elkaar geplaatste vormen, zoals Rousseau zelf werkte

Neem je schets van thuis erbij en maak, vertrekkend vanuit wat het werk van Henri Rousseau bij jou opriep, een eigen werk met bovenstaand materiaal.