Kunstenaar in beeld

Odilon
Redon

1840 – 1916 · Symbolisme


Odilon Redon bracht decennia door met het tekenen van dromen — of eerder, van nachtmerries. Zwevende ogen, glimlachende spinnen, wezens die half plant en half mens zijn. Hij noemde zijn vroege, zwart-witte werk zelf zijn "Noirs" (zwarten), en zag ze als een venster op het onbewuste, lang voor Freud die term beroemd zou maken.

Redon werd geboren in 1840 in Bordeaux en groeide grotendeels afgezonderd op, na een moeilijke, ziekelijke jeugd bij een oom op het platteland. Die eenzaamheid liet een blijvend spoor na: zijn latere werk keert steeds terug naar innerlijke, geïsoleerde werelden. Hij faalde aanvankelijk voor de kunstacademie, en vond zijn eigen weg via lithografie en houtskooltekeningen — technieken die zich uitstekend leenden tot zijn donkere, korrelige beeldtaal.

De Cycloop, Odilon Redon
De Cycloop, ca. 1914 publiek domein · Wikimedia Commons
De Gouden Cel, Odilon Redon
De Gouden Cel publiek domein · Wikimedia Commons

Pas op latere leeftijd, vanaf de jaren 1890, begon Redon met kleur te werken — pastel en olieverf — en zijn werk werd opvallend zachter en bloemrijker, zonder de onrust helemaal te verliezen. Zijn "Cycloop" toont dit perfect: een reusachtig, eenzaam oog dat verlegen over een heuvel gluurt naar een slapende nimf — een monster dat eerder ontroerend dan angstaanjagend overkomt.

Zijn kunst gaat niet over wat je ziet, maar over wat opduikt wanneer je ogen dicht zijn.

over Redon's "Noirs"
Bloemen, Odilon Redon
Bloemen (pastel) publiek domein · Wikimedia Commons

Redon werd gerekend tot het Symbolisme, een beweging die net als hij geloofde dat kunst niet de zichtbare wereld moest weergeven, maar de innerlijke, emotionele en spirituele wereld erachter. Hij werd sterk gewaardeerd door schrijvers als Mallarmé en Huysmans, die zijn werk als literaire, dromerige tegenhanger van hun eigen symbolistische poëzie zagen.

Hij stierf in 1916 in Parijs, na een carrière die pas laat echte erkenning kreeg. Vandaag wordt hij gezien als een directe voorloper van het surrealisme — kunstenaars als Dalí en Ernst bouwden decennia later voort op net dezelfde droomlogica die Redon als eerste op papier zette.

Ervaar dit thuis

1

Bekijk

Lees de tekst en bekijk het werk hierboven. Wat valt je op? Waar kijkt je oog het langst naar? Welk detail in dit werk vind je het meest verontrustend of net verrassend mooi?

2

Schets

Maak op papier een snelle, spontane schets of woordweb van wat er in je opkomt. Geen mooi tekenwerk nodig — het gaat om het moment zelf.

3

Upload

Neem een foto van je schets en upload.

Aan de slag in de klas

Materiaal

  • Zwart of donker getint papier (A3) — als drager van het donkere, dromerige effect
  • Pastelkrijt in gedempte tinten, plus wit/crème voor lichtaccenten
  • Een vinger of doekje om te vervagen — voor zachte, wazige overgangen

Elke kunstenaar in deze reeks gebruikt eigen materiaal — dat maakt het verschil in stijl ook letterlijk voelbaar, niet enkel zichtbaar.

Neem je schets van thuis erbij en maak, vertrekkend vanuit wat het werk van Redon bij jou opriep, een eigen droomachtig beeld op donker papier.