Kunstenaar in beeld

Piet
Mondriaan

1872 – 1944 · De Stijl / Neoplasticisme


Piet Mondriaan reduceerde de wereld tot rechte lijnen en drie kleuren — geen bomen, geen gezichten, enkel zwarte lijnen en vlakken rood, blauw en geel. Voor hem was dat net de zuiverste waarheid.

Mondriaan werd geboren in 1872 in Amersfoort en begon zijn carrière als traditioneel landschapsschilder. Onder invloed van het kubisme in Parijs (1912) en zijn interesse in theosofie (een spirituele stroming die op zoek was naar universele, achterliggende waarheden) evolueerde zijn werk stap voor stap naar volledige abstractie.

Compositie met Rood, Blauw en Geel, Piet Mondriaan, 1930
Compositie met Rood, Blauw en Geel, 1930publiek domein · Wikimedia Commons

In 1917 richtte hij samen met Theo van Doesburg de kunstenaarsgroep en het tijdschrift De Stijl op. Zijn stijl, het neoplasticisme, gebruikt uitsluitend horizontale en verticale zwarte lijnen en vlakken in de primaire kleuren rood, blauw en geel, plus wit, zwart en grijs — een bewuste beperking om tot de 'essentie' van vorm en kleur door te dringen.

Compositie in Rood, Geel, Blauw en Zwart, Piet Mondriaan, 1921
Compositie in Rood, Geel, Blauw en Zwart, 1921publiek domein · Wikimedia Commons

Hij geloofde dat een rechte lijn dichter bij de waarheid staat dan een boom.

over Mondriaans neoplasticisme

Mondriaan vluchtte in 1938 voor het oprukkende nazisme naar Londen, en verhuisde in 1940 naar New York. De energie en het jazzritme van de stad inspireerden zijn laatste werken, die net iets losser en dynamischer worden dan zijn eerdere, strengere composities.

Hij stierf in 1944 in New York. Zijn strakke rasterstijl beïnvloedde niet enkel schilderkunst, maar ook architectuur, meubeldesign en mode — tot op vandaag duiken 'Mondriaan-ruiten' op in kleding en interieurontwerp.

Mondriaan werkte extreem traag en nauwkeurig: hij paste de dikte van elke zwarte lijn en de exacte verhouding van elk kleurvlak wekenlang aan, tot de compositie perfect in balans aanvoelde — geen enkele lijn staat toevallig waar ze staat.

Ervaar dit thuis

1

Bekijk

Lees de tekst en bekijk het werk hierboven. Wat valt je op? Waar kijkt je oog het langst naar? Mondriaan gebruikte enkel rechte lijnen en 3 kleuren — wat zou er verloren gaan (of net gewonnen worden) als hij een kromme lijn had toegelaten?

2

Schets

Maak op papier een snelle, spontane schets of woordweb van wat er in je opkomt. Geen mooi tekenwerk nodig — het gaat om het moment zelf.

3

Upload

Neem een foto van je schets en upload.

Aan de slag in de klas

Materiaal

  • Wit papier
  • Zwarte tape of dikke zwarte stift voor rechte lijnen, liniaal verplicht
  • Enkel rood, blauw en geel als kleur — geen andere tinten

Neem je schets van thuis erbij en maak, vertrekkend vanuit wat het werk van Piet Mondriaan bij jou opriep, een eigen werk met bovenstaand materiaal.