Kunstenaar in beeld

Paul
Klee

1879 – 1940 · Bauhaus / abstractie


Paul Klee bouwde zijn werk op zoals een kind zou tekenen als het ook alles wist over kleurtheorie — speels en naïef ogend, maar met een precieze, doordachte constructie erachter.

Klee werd geboren in 1879 bij Bern in Zwitserland, in een muzikale familie — hij was zelf een begaafd violist en overwoog lang een muziekcarrière voor hij voor de schilderkunst koos. Die muzikale achtergrond is voelbaar in zijn werk: composities die ritmisch en herhalend aanvoelen, bijna als een partituur van vormen en kleuren.

Senecio, Paul Klee, 1922
Senecio, 1922publiek domein · Wikimedia Commons

Vanaf 1921 doceerde Klee aan het Bauhaus, de invloedrijke Duitse kunst- en designschool, waar hij samen met Kandinsky lesgaf over kleur, vorm en compositie. Zijn werk combineert kinderlijke eenvoud (simpele vormen, speelse lijnen) met een strenge, bijna wiskundige beheersing van kleurverhoudingen.

Fish Magic, Paul Klee, 1925
Fish Magic, 1925publiek domein · Wikimedia Commons

Een lijn is een punt dat is gaan wandelen — dat is hoe Klee zelf tekenen omschreef.

Klee's eigen definitie van tekenen

In 1933 werd Klee door de nazi's als 'entartete Kunst' (ontaarde kunst) bestempeld, ontslagen uit zijn Duitse leerstoel, en gedwongen terug te keren naar Zwitserland. Kort daarna werd hij ernstig ziek met een zeldzame huidaandoening (sclerodermie), die zijn laatste levensjaren zwaar tekende.

Cat and Bird, Paul Klee, 1928
Cat and Bird, 1928publiek domein · Wikimedia Commons

Klee bleef tot aan zijn dood in 1940 productief — zijn laatste werken worden donkerder en persoonlijker, maar behouden dezelfde speelse helderheid van vorm die zijn hele oeuvre kenmerkt.

Hij bouwde zijn composities vaak op als een raster van kleurvlakken, elk zorgvuldig gekozen volgens zijn eigen kleurtheorie. Zijn lijnen zijn dun en precies, bijna als een technische tekening, maar met een speelse, dromerige inhoud.

Ervaar dit thuis

1

Bekijk

Lees de tekst en bekijk het werk hierboven. Wat valt je op? Waar kijkt je oog het langst naar? Welke eenvoudige vorm (cirkel, driehoek, vierkant) herken je het meest in dit werk, en wat doet die vorm met het gevoel ervan?

2

Schets

Maak op papier een snelle, spontane schets of woordweb van wat er in je opkomt. Geen mooi tekenwerk nodig — het gaat om het moment zelf.

3

Upload

Neem een foto van je schets en upload.

Aan de slag in de klas

Materiaal

  • Gekleurd papier in verschillende egale kleuren, om te knippen en te schikken
  • Lijm en schaar voor een geometrische collage
  • Een liniaal voor strakke, rechte randen

Neem je schets van thuis erbij en maak, vertrekkend vanuit wat het werk van Paul Klee bij jou opriep, een eigen werk met bovenstaand materiaal.