Kunstenaar in beeld

Katsushika
Hokusai

1760 – 1849 · Japanse houtsnede (ukiyo-e)


Katsushika Hokusai vatte de kracht van de zee in één golf — een reusachtige, klauwachtige waterkam die dreigt over drie kleine bootjes te breken, met de Fuji rustig op de achtergrond.

Hokusai werd geboren in 1760 in Edo (het huidige Tokio) en werkte zijn hele lange leven als houtsnedekunstenaar, onder tientallen verschillende artiestennamen. Hij was extreem productief: naar schatting maakte hij meer dan 30.000 werken, van prenten tot boekillustraties.

De Grote Golf bij Kanagawa, Katsushika Hokusai, ca. 1831
De Grote Golf bij Kanagawa, ca. 1831publiek domein · Wikimedia Commons

Zijn beroemdste werk, 'De Grote Golf bij Kanagawa', maakt deel uit van een reeks van 36 prenten met de berg Fuji als terugkerend element — hier piepklein, bijna onopvallend, overschaduwd door de dreigende golf op de voorgrond. Het werk is een houtsnede: een tekening wordt in hout gesneden en dan als stempel afgedrukt, wat vlakke, heldere kleurvlakken met scherpe contouren oplevert.

Rode Fuji (Fine Wind, Clear Morning), Katsushika Hokusai
Rode Fujipubliek domein · Wikimedia Commons

De berg Fuji, het onderwerp van de hele reeks, is in dit werk bijna te missen — de golf steelt de show.

over de compositie van De Grote Golf

Hokusai's werk bereikte, via handelscontacten, ook Europa, waar het een enorme invloed had op impressionistische en postimpressionistische kunstenaars als Van Gogh en Monet — een stroming die bekendstaat als 'Japonisme'. Van Gogh bewonderde net de platte kleurvlakken en ongewone bijsnijdingen die zo anders waren dan de Europese traditie.

Hokusai bleef tot op zeer hoge leeftijd actief en soberde, volgens overlevering, op zijn sterfbed nog dat hij hoopte nog vijf jaar langer te leven om 'een echte kunstenaar te worden'. Hij stierf in 1849, 88 jaar oud.

Hokusai gebruikte Berlijns blauw, een destijds nieuw geïmporteerd Europees pigment, wat zijn golf een ongewoon diepe, intense blauwe kleur gaf die niet eerder in Japanse prenten te zien was.

Ervaar dit thuis

1

Bekijk

Lees de tekst en bekijk het werk hierboven. Wat valt je op? Waar kijkt je oog het langst naar? De berg Fuji is het echte onderwerp van deze prent, maar bijna onzichtbaar — waarom denk je dat Hokusai de golf zo veel groter maakte?

2

Schets

Maak op papier een snelle, spontane schets of woordweb van wat er in je opkomt. Geen mooi tekenwerk nodig — het gaat om het moment zelf.

3

Upload

Neem een foto van je schets en upload.

Aan de slag in de klas

Materiaal

  • Wit papier
  • Blauwe inkt of verf in verschillende tinten (donkerblauw tot lichtblauw), platte kwast
  • Werk met vlakke kleurvlakken en scherpe, gebogen contourlijnen — geen realistische schaduw, zoals bij een houtsnede

Neem je schets van thuis erbij en maak, vertrekkend vanuit wat het werk van Katsushika Hokusai bij jou opriep, een eigen werk met bovenstaand materiaal.